Amaç ve Kapsam

NOUS: Teorik Psikoloji Dergisi [NOUS: Journal of Theoretical Psychology], psikoloji disiplinindeki teorik sorunların akademik bir üslupla ele alındığı, Şubat ve Eylül aylarında olmak üzere yılda iki kez yayımlanan bilimsel, hakemli ve açık erişimli bir çevrimiçi akademik dergidir.

Derginin temel amacı, psikolojinin bilimsel bir disiplin olarak karşılaştığı teorik sorunları tartışmaya açmak, bu sorunlara yönelik çözüm arayışları geliştirmek ve farklı disiplinlerin teorik çerçeveleriyle etkileşim kurarak psikolojiye özgün katkılar sunmaktır. Böylece, alana teorik derinlik kazandırmak ve literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmak hedeflenmektedir.

Nous (νοῦς), Eski Yunanca’da “zihin” anlamına gelir; psikoloji ise en erken dönemlerinden itibaren doğrudan nous ile ilgilenmiştir. Psikolojinin bağımsız bir disiplin olarak kurulduğu dönemde, fiziksel bilimlerde devrimsel dönüşümler yaşanıyor, biyolojide evrim teorisiyle büyük sıçramalar gerçekleşiyordu. Bu bağlamda, bilimsel sayılabilmenin ölçütü olarak nicel yöntemler, özellikle de deney ve gözlem öne çıkmaktaydı. Bu nedenle psikolojinin bilimsel tarihini Wilhelm Wundt’un laboratuvar çalışmalarıyla başlatmak doğal karşılanmaktadır.

Wundt’tan bu yana psikologlar çok sayıda teoriyi tartışmış, çeşitli görüşler arasında taraf tutmuşlardır. Ancak ana akım psikolojide değişmeyen temel eğilim, nicel yöntemlerin baskın şekilde kullanılması olmuştur. Bu durumun bilimsel ilerlemeye ket vurduğunu söylemek zordur; aksine, deneysel yöntemler bilimin gelişimine ciddi katkılar sunmuştur. Bununla birlikte, deneyden önce gelen şeyin teori olduğunu ve deneyin anlamını ancak teorik bir bağlam içinde kazandığını unutmamak gerekir. Günümüzde ülkemizdeki birçok psikoloji dergisinin büyük ölçüde nicel araştırmalara yer vermesi, buna karşılık teorik metinlere oldukça sınırlı biçimde alan açması, akademik literatürde giderilmesi gereken yapısal bir eksikliğe işaret etmektedir.

Bugün, psikolojiden kaçışın mümkün olmadığı bir dünyada yaşıyoruz. Birçok farklı disiplin, doğrudan ya da dolaylı olarak psikoloji biliminin etkisi altındadır: Bilim felsefesi, bilimsel bilginin üretiminde rol oynayan psikolojik etmenleri incelemekte; ekonomi teorisi, bireysel kararların piyasa üzerindeki etkisini araştırmakta; tıp ve fizyoloji, tanı ve tedavi süreçlerinde psikopatolojik boyutları hesaba katmakta; evrimsel biyoloji ise insanın psikolojik yetilerini geliştirdiği evreler üzerine hipotezler geliştirmektedir.

Bilim, birikimli ve eleştirel ilerleyen rasyonel bir etkinliktir. Psikoloji de bu bilimsel etkinlik içinde kendi teorik temellerini sürekli olarak sorgulamalı ve yenilemelidir. Psikolojik bilginin güncelliğini, geçerliliğini ve açıklayıcılığını koruyabilmesi için, öncelikle onun dayandığı teorik çerçevenin sürekli olarak tartışmaya açılması gerekmektedir.